Biografia Tymon Tymański ( ur. 1968-09-30 )

Tymon Tymański, właśc. Ryszard Tymon Tymański (ur. 30 września 1968 w Gdańsku) - polski wokalista, kompozytor, multiinstrumentalista, poeta, prozaik; twórca pojęcia yass. Założyciel i lider albo współlider zespołów Miłość (1988), Kury (1992), Czan, NRD, Tymon i Trupy, Masło, Poganie, The Users, Tymański Yass Ensemble, Tymon & The Transistors, Polish Brass Ensemble, Jazz Out. Buddysta zen.

100 Lat Undergroundu - Projekt: dr.Jahkill

100 Lat Undergroundu - BRCD 013 (CD / 2001)
Projekt: dr.Jahkill

Współpracował m.in. z Lesterem Bowiem, Johnem Zornem, Dave'em Douglasem, Chrisem Speedem, Jimem Blackiem, Lechem Janerką, Robertem Brylewskim, Antonim Gralakiem, Aleksandrem Koreckim, Włodzimierzem Kiniorskim, Mikołajem Trzaską, Leszkiem Możdżerem, Jackiem Olterem, Tomaszem Gwincińskim, Jerzym Mazzollem, Wojciechem Mazolewskim, Ireneuszem Wojtczakiem, Tomaszem Ziętkiem i Jakubem Staruszkiewiczem.

Dzieciństwo i edukacja

Tymański urodził się 30 września 1968 w Gdańsku. Wychował się na osiedlu nauczycielskim we Wrzeszczu wraz ze swoim starszym bratem Romanem, absolwentem gdańskiego AWF-u i trenerem koszykówki (rocznik 1959). Bracia Tymańscy fascynowali się rockiem przełomu lat 60. i 70. (m.in. grupami The Beatles, The Rolling Stones, The Byrds, Pink Floyd, King Crimson, Genesis, Yes oraz Frankiem Zappą). Koledzy Romana mieli spory wpływ na muzyczną edukację młodszego z braci Tymańskich, zapoznając go z muzyką Milesa Davisa, Johna Coltrane’a, Keitha Jarretta i Jana Garbarka. Na osiedlu funkcjonował również obieg wymiany książek, które nie zostały dopuszczone do druku z racji treści, niezgodnych z ideologią komunizmu (Orwell, Vonnegut, Celine, Grass, Gombrowicz, Hłasko, Wat).

Reklama*

* - Reklama daje żyć stronie, więc nie krępuj się i klikaj jeżeli interesuje Cię oferta.

W okresie licealnym Tymański zainteresował się punk rockiem i nową falą. W 1986 roku zdał na anglistykę na Uniwersytecie Gdańskim, gdzie poznał swoich przyszłych kompanów z TotArtu. W 1989 roku rzucił studia i poświęcił się wyłącznie muzyce oraz działalności literackiej.

Kariera muzyczna

1983-95: The Howling Dogs i Sni Sredstvom Za Uklanianie

Swoją pierwszą grupę The Howling Dogs, zainspirowaną Beatlesami i hard rockiem, Tymański założył w 1979 roku. W jej skład weszli: gitarzysta Piotr Merta, perkusista Bartosz Szmit i Piotr Pawlak. Pierwsi dwaj zostali później muzykami nowofalowej formacji Sni Sredstvom Za Uklanianie, której Tymański był basistą i wokalistą. W pierwszej fazie istnienia muzycy SSZU pozostawali pod silnym wpływem grup Joy Division i The Birthday Party.

Na jesieni roku 1984 trio wzięło udział w konkursie w ramach Mokotowskiej Jesieni Muzycznej. W lipcu 1985 roku zagrało na warszawskiej edycji festiwalu "Poza Kontrolą". W sierpniu 1986 grupa SSZU zarejestrowała piętnaście utworów w studiu Studenckiej Agencji Radiowej, jednak nagrania zaginęły. Na jesieni kolejnego roku trio zaczęło akompaniować grupie TotArt podczas jej skandalizujących happeningów. Występy w ramach totartowskich performansów wpłynęły na zmianę muzycznego stylu oraz repertuaru zespołu: nowofalowe kompozycje zastąpiły free rockowe formy i improwizacje. W drugiej fazie działalności na muzyczne inspiracje SSZU wpłynęli Frank Zappa, Captain Beefheart, Pere Ubu oraz Art Bears. Na jesieni 1987 roku do składu SSZU dołączył saksofonista Mikołaj Trzaska. W kwietniu 1988 roku trio Sni Sredstvom Za Uklanianie zmieniło nazwę na Miłość. W sierpniu 1995 roku SSZU wróciło do krótkotrwałej aktywności, żeby nagrać 15 piosenek na swój debiutancki album pt. "1983-1986". Płyta została wydana przez Biodro Records w 2008 roku.

Yugoton - Foto: Robert Laska<br />
Projekt: Rafał Grunt

Yugoton - 830222 (CD / 2001)
Foto: Robert Laska
Projekt: Rafał Grunt

1986-91: TotArt

W latach 1986-1991 udzielał się również jako muzyk i poeta w performerskiej formacji TotArt. W TotArcie współpracował m.in. z poetami Zbigniewem Sajnogiem, Pawłem "Końjo" Konnakiem, Pawłem "Paulusem" Mazurem, Arturem "Kudłatym" Kozdrowskim, Wojciechem "Lopezem" Stammem oraz Dariuszem "Brzóską" Brzóskiewiczem, na scenie uprawiając improwizowaną poezję symultaniczną (tzw. "zlew", pokrewny futurystycznemu "zaumowi") oraz spontaniczne, często mocno obrazoburcze happeningi. Na początku lat 90. wraz z grupą poetycką "Zlali Mi Się Do Środka" (z Brzóskiewiczem, Mazurem i Stammem) Tymański udzielał się w telewizyjnym kabarecie "Dzyndzylyndzy". W tym samym okresie, jako kontrabasista, zasłynął jako odnowiciel polskiego jazzu (a zarazem twórca yassu) w zespole Miłość. Sporą popularność przyniosła Tymańskiemu również współpraca z zespołem Kury, w którym śpiewał i grał na gitarze basowej. Kury, skład których uzupełniali Piotr Pawlak oraz perkusista Jacek Olter - nagrały cztery płyty, z których najgłośniejsza, P.O.L.O.V.I.R.U.S., zdobyła nagrody Fryderyka '98 oraz Machinera '98. W roku 1995 Tymański powołał do życia yassowo-rockową grupę Trupy, która w 1998 roku zmieniła nazwę na Czan. Przy okazji udzielał się jako członek zespołów Masło, The Users, Dyliżans i Poganie.

Songs For Genpo - Foto: Trupy<br />
Projekt: Jerzy Medyński

Songs For Genpo - MCRD0-26 (CD / 1996)
Foto: Trupy
Projekt: Jerzy Medyński

1988-2002: Miłość

Miłość rozpoczęła działalność jako free jazzowy kwartet w składzie: Mikołaj Trzaska (saksofon), Jerzy Mazzoll (klarnet), Tymon Tymański (kontrabas, gitara basowa) oraz Bartosz Szmit (perkusja). We wczesnym okresie istnienia muzyka grupy pozostawała pod dużym wpływem afroamerykańskiego free jazzu lat 60. oraz twórczości takich muzyków, jak John Coltrane, Ornette Coleman czy Albert Ayler. Pierwsza sesja nagraniowa grupy pochodzi ze studia SAR i została zarejestrowana w sierpniu 1988 roku. Przez pierwsze trzy lata istnienia grupa blisko współpracowała z trójmiejskim Totartem, biorąc udział w wielu happeningach rzeczonej formacji.

P.O.L.O.V.I.R.U.S - Foto: Marta Handschke, Archiwum X; Rysunek: Bolo<br />
Projekt: Wojtek Urbanek, Tymon

P.O.L.O.V.I.R.U.S - BRCD 001 (CD / 1997)
Foto: Marta Handschke, Archiwum X; Rysunek: Bolo
Projekt: Wojtek Urbanek, Tymon

W 1990 roku Jerzego Mazzola zastąpił gitarzysta Tomasz Gwinciński (były muzyk awangardowej bydgoskiej grupy Henryk Brodaty), a perkusistę Bartosza Szmita - dziewiętnastoletniw Jacek Olter. W marcu 1991 w miejsce Gwincinskiego do grupy przyjęty został dwudziestoletni pianista Leszek Możdżer. W kwietniu 1992 roku Miłość zajęła drugie miejsce na krakowskim festiwalu Jazz Juniors. We wrześniu 1992 roku kwartet nagrał materiał na swoją pierwszą płytę w studiu Radia Szczecin. W kwietniu roku 1993 do składu dołączył saksofonista Maciej Sikała. Miłość jako kwintet nagrała pięć płyt. Na dwóch z nich gościnnie wystąpił afroamerykański trębacz Lester Bowie z legendarnej formacji (Art Ensemble of Chicago). Koncerty grupy przeszły do historii zarówno w związku z niezwykłą energetycznością (częściej spotykaną wśród zespołów rockowych niż jazzowych), jak i skłonnościami standupowo-performerskimi Tymańskiego i Trzaski, które zespół odziedziczył po okresie współpracy z TotArtem. Grupa cztery razy z rzędu wybierana była najlepszym zespołem roku (ankieta czytelników czasopisma Jazz Forum), będąc również wyróżniona jako najlepszy polski jazzowy zespół lat 90. (ankieta krytyków JF). W roku 1998 odszedł z grupy Leszek Możdżer, zaś w styczniu 2001 samobójczą śmiercią zginął Jacek Olter, od dłuższego czasu cierpiący na depresję. Miłość została ostatecznie rozwiązana w lipcu 2002 roku.

Kablox - niesłyna histaria - Foto: Marta Handschke<br />
Projekt: Jerzy Medyński

Kablox - niesłyna histaria - MCRD 020 (CD / 1995)
Foto: Marta Handschke
Projekt: Jerzy Medyński

1992-2001: Kury

W kwietniu 1992 Tymański powołał do życia avant-rockową grupę Kury. Przez pierwsze trzy lata Kury funkcjonowały jako kwartet z wokalistą Anną Lasocką, gitarzystą Piotrem Pawlakiem, perkusistą Jackiem Olterem oraz Tymańskim na gitarze basowej. Pierwsza płyta Kur, zatytułowana Kablox-Niesłyna Histaria i wydana pod koniec 1994 roku, nawiązywała do alternatywnego rocka, jazzu oraz muzyki poważnej. Drugi album Kur, wydany cztery lata później kultowy P.O.L.O.V.I.R.U.S., był krotochwilnym rozrachunkiem z mizerią polskiego popu lat 90., mogąc budzić skojarzenia z działalnością Franka Zappy. Do nagrania zaproszeni zostali luminarze trójmiejskiej alternatywnej sceny muzycznej: m.in. Olaf Deriglasoff, Leszek Możdżer, Jerzy Mazzoll, Grzegorz Nawrocki oraz Larry Ok Ugwu. "P.O.L.O.V.I.R.U.S." okazał się wielkim sukcesem, który równocześnie podzielił publiczność zespołu. Odtąd spora część niedzielnych fanów, znająca głównie płytę "P.O.L.O.V.I.R.U.S.", wychodziła z koncertów Kur mocno rozczarowana ciężką, transową muzyką grupy. Ostatnia płyta Kur wydana w 2001 roku 100 lat undergroundu i nasycona elementami rapu, hip-hopu, copy'n'paste'u i elektroniki, była świadomą ucieczką od prześmiewczo-rozrachunkowej stylistyki poprzedniego albumu. Po śmierci Jacka Oltera Kury kilkakrotnie wracały do koncertów w składzie z innymi perkusistami, ale nie zdecydowały się na dłuższą kontynuację działalności koncertowej i wydawniczej.

2002-13: Tymon & The Transistors

Formacja Tymon & The Transistors powstała w lipcu 2002 roku na warsztatach, odbywających się w ramach corocznego festiwalu Przystanek Olecko. Kilka miesięcy później grupa wzięła udział w nagraniach soundtracku do głośnego filmu Wesele Wojtka Smarzowskiego, obficie nagradzanego na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni oraz festiwalu Polskiej Akademii Filmowej Orły 2003. W 2007 roku Tranzystory wydały swą drugą płytę pt. Don't Panic! We're From Poland. W 2009 roku ukazała się trzecia płyta zespołu pt."Bigos Heart", na której gościnnie wystąpili pianista Leszek Możdżer oraz komik i aktor Grzegorz Halama. Rok później "Bigos Heart" została nagrodzona Fryderykiem w kategorii Płyta Alternatywna Roku 2009. W marcu 2013 roku zespół wydał swój czwarty album, nagrany na żywo w studiu Radia Gdańsk.

Na żywo w Pstrągu - Foto: Marek Kowalski<br />
Projekt: Krzysztof Kućma

Na żywo w Pstrągu - FOLK CD 020 (CD / 1999)
Foto: Marek Kowalski
Projekt: Krzysztof Kućma

Kariera solowa i współpraca z muzykami

Tymański od lat równolegle prowadzi zespoły alternatywno-rockowe i jazzowe, grając na elektrycznej gitarze lub na kontrabasie. Jednym z nich jest formacja Tymański Yass Ensemble złożona z trzech pokoleń polskiego alternatywnego jazzu. Oprócz tego, muzyk gra w sekstecie Polish Brass Ensemble, który powstał przy okazji współpracy z Dave'em Douglasem.

Tymański był współwłaścicielem trójmiejskiej wytwórni fonograficznej Biodro Records. Wydał m.in. płyty zespołów Miłość, Kury, Ścianka, Pogodno i Kobiety. Obecnie wydaje swoje płyty w domowej wytwórni Yass Records, nakładem której ukazały się m.in. reedycje albumów grupy Miłość. Od lutego 2012 roku wraz z Piotrem "Kędziorem" Kędzierskim Tymański prowadził codzienną audycję "Ranne Kakao" w Rock Radiu. 24 czerwca 2016 roku, decyzją władz rozgłośni, audycja zeszła z anteny.

Reklama*

* - Reklama daje żyć stronie, więc nie krępuj się i klikaj jeżeli interesuje Cię oferta.

Skomponował muzykę do filmów: Sztos, PrzemianyWesele (nagroda filmowa Polskie Orły 2005). Jest także kompozytorem muzyki do filmu animowanego Jak bóg Maior utracił tron (1993) z cyklu Czternaście bajek z Królestwa Lailonii Leszka Kołakowskiego.

Koncertówka 1 - Foto: Arek Szymański<br />
Projekt: Red Machine / uta@post.pl

Koncertówka 1 - SP 46/02 (CD / 2002)
Foto: Arek Szymański
Projekt: Red Machine / uta@post.pl

Od 2008 roku Tymański, Tranzystory oraz reżyser Grzegorz Jankowski pracowali nad offowym musicalem Polskie gówno, którego premiera odbyła się we wrześniu 2014 roku. W 2013 roku ukazała się autobiografia Tymańskiego zatytułowana ADHD, która ukazała się w formie wywiadu przeprowadzonego przez Rafała Księżyka.

Wiosną 2016 roku Tymański zasiadał jako juror 11. edycji programu Must Be the Music. Tylko muzyka w telewizji Polsat, zastępując Piotra Roguckiego. W 2017 roku brał udział w drugiej edycji programu Azja Express, emitowanego w TVN. Jego partnerem był syn, Lucas Heller, z którym zajął ostatnie, ósme miejsce.

Samsara - Foto: Marta Handschke<br />
Projekt: Piotr Grzybowski

Samsara - BRCD-003 (CD / 1999)
Foto: Marta Handschke
Projekt: Piotr Grzybowski

Życie prywatne

Ma trzech synów: Teo, Kosmę i Lucasa, oraz córkę, Lunę.

Nagrody i wyróżnienia

 

Nagrody

  • 2010, 2015 - Laureat Nagrody Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury

Bibliografia

  • ADHD (Wydawnictwo Literackie 2013; wspólnie z Rafałem Księżykiem)
  • Chłopi III (Wydawnictwo Do 2001; wspólnie ze Zbigniewem Sajnogiem)
Nota prawna

Tekst biografii został opracowany w dużym stopniu na podstawie materiałów zgromadzonych w serwisie Wikipedia.pl, na podstawie licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach.

Pełny tekst źródłowy http://pl.wikipedia.org/wiki/Tymon_Tyma%C5%84ski

Reklama