Biografia Karin Stanek ( ur. 1943-08-18 ‐ zm. 2011-02-15 )

Karin Stanek (ur. 18 sierpnia 1943 w Bytomiu, zm. 15 lutego 2011 w Wolfenbüttel) - polska piosenkarka bigbitowa, wokalistka zespołu Czerwono-Czarni, ceniona za energię i wyrazistość sceniczną, określana jako jeden z symboli bigbitu. W latach 60. należała do najpopularniejszych polskich piosenkarek, lansując takie przeboje jak "Malowana lala", "Chłopiec z gitarą", "Jedziemy autostopem", "Jimmy Joe" czy "Wala twist". W latach 70. wyemigrowała z Polski do Niemiec, gdzie wydawała niemiecko- i anglojęzyczne nagrania. W latach 90. wznowiła występy w Polsce wciąż ciesząc się dużą popularnością, choć do końca życia mieszkała na stałe w Niemczech, gdzie zmarła na skutek komplikacji chorobowych w 2011 roku.

Życiorys

Rok urodzenia Karin Stanek jest kwestią sporną. Choć najczęstszą i najbardziej prawdopodobną wersją jest rok 1943, to według niektórych źródeł Karin urodziła się trzy lata później i jako nastolatka zawyżyła swój wiek, by móc wcześniej podjąć pracę. Pochodziła z wielodzietnej rodziny górniczej, gdzie z powodu trudnej sytuacji materialnej musiała przejąć domowe obowiązki i opiekować się młodszym rodzeństwem. Po ukończeniu siedmiu klas szkoły podstawowej pracowała jako goniec w Przedsiębiorstwie Instalacyjnym Przemysłu Węglowego. Była muzycznym samoukiem i karierę zaczynała w amatorskich zespołach młodzieżowych działających na Górnym Śląsku. W 1961 roku została zakwalifikowana do organizowanego przez Polskie Radio konkursu piosenki.

Wala - twist - Foto: D. Gładysz

Wala - twist - N 0289 (EP / 1963)
Foto: D. Gładysz

Lata 60.: Z Czerwono-Czarnymi

Debiutowała piosenką "Jimmy Joe" w marcu 1962, którą wygrała konkurs Czerwono-Czarni szukają młodych talentów, zostając tym samym wokalistką grupy. W lipcu 1962 zakwalifikowała się do finałowej dziesiątki I Festiwalu Młodych Talentów w Szczecinie i wystąpiła z Czerwono-Czarnymi na festiwalu w Sopocie, gdzie wykonana przez nią "Malowana lala" została entuzjastycznie przyjęta przez publiczność. W roku 1963 wzięła udział w I Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, gdzie wykonała przeboje "Autostop" i "Chłopiec z gitarą", dostając wyróżnienie. Pojawiła się w filmie dokumentalnym pt. Gdzieś w Polsce, a następnie w produkcji fabularnej Janusza Morgensterna Dwa żebra Adama. W 1964 roku wystąpiła ponownie na festiwalu w Sopocie, a także na II festiwalu w Opolu, gdzie odebrała nagrodę specjalną za piosenkę "Jedziemy autostopem". W Opolu pojawiła się jeszcze w 1965 roku z piosenką "Tato, kup mi dżinsy". Wtedy też zdobyła III nagrodę na IV Międzynarodowym Festiwalu Krajów Nadbałtyckich. Już jako znana artystka uzupełniła wieczorowo wykształcenie i zdała maturę. Wcześniej piosenkarka była krytykowana przez opinię publiczną za brak wykształcenia, na które w rzeczywistości nie mogła sobie pozwolić przez trudną sytuację materialną rodziny. Zmagała się też z dyskryminacją ze względu na śląskie pochodzenie i dialekt.

Malowana piosenka - Foto i projekt: nie podano

Malowana piosenka - N 0209 (EP / 1962)
Foto i projekt: nie podano

W 1966 roku w Stanach Zjednoczonych ukazała się pierwsza długogrająca płyta Karin, składająca się z jej największych przebojów. Wcześniej nagrała w Polsce tylko cztery tzw. "czwórki" jako solowa wokalistka z Czerwono-Czarnymi jako zespołem akompaniującym. Pojawiła się też na dwóch longplayach grupy: imiennym Czerwono-Czarni z 1966 roku oraz 17.000.000 wydanym w roku 1967. Razem z zespołem występowała w wielu krajach Europy, a także w USA i Kanadzie, choć rząd komunistyczny w tamtym czasie niejednokrotnie uniemożliwiał Stanek wyjazdy zagraniczne. W 1968 roku koncertowała z Czerwono-Czarnymi w ZSRR, jednak jej współpraca z zespołem dobiegła końca latem 1969 roku, kiedy to wokalistka odeszła z powodu trudnej atmosfery w zespole. Poznała wówczas Annę Kryszkiewicz, która miała zostać jej wieloletnią menadżerką i przyjaciółką.

Czerwono-Czarni - Foto i projekt: nie podano

Czerwono-Czarni - LPS-1003 (LP / 1966)
Foto i projekt: nie podano

Lata 70. i 80.: Kariera solowa

Stanek rozpoczęła pisanie własnych piosenek i krótko współpracowała z czeską grupą The Samuels. Mimo iż nowe utwory podobały się publiczności, piosenkarka stała się obiektem wrogich ataków ze strony mediów, które szerzyły nieprawdziwe informacje na jej temat. Z powodzeniem koncertowała jednak w Europie i Związku Radzieckim. W 1974 roku wystąpiła na I edycji Polskich Targów Estradowych w towarzystwie zespołu Schemat. W tym samym roku pojawiła się też dwa razy na XII KFPP w Opolu: podczas koncertu z okazji XXX-lecia PRL-u, wykonując trzy stare przeboje, oraz w plebiscycie Premiery, gdzie zaprezentowała nowy utwór "Dyskoteka rock". Choć publiczność przyjęła oba wystąpienia bardzo pozytywnie, to zostały one wycięte z transmisji telewizyjnej i w większości skrytykowane przez prasę. Mimo to, piosenkarce przyznano wówczas odznakę za zasługi dla miasta Opola. Ze względu na nieustającą niechęć środowiska muzycznego sabotującego jej karierę, Stanek w 1975 roku skupiła się na występach zagranicą. Na przełomie 1976 i 1977 roku przez kilka miesięcy występowała w USA, a następnie wyjechała do Niemiec, by tam rozpocząć działalność muzyczną.

Reklama*

* - Reklama daje żyć stronie, więc nie krępuj się i klikaj jeżeli interesuje Cię oferta.

W 1979 roku wystąpiła w popularnym zachodnioniemieckim programie Disco z piosenką "Ich mag dich so wie du bist" i wydała album Das geballte Temperament mit der unerhörten Stimme nagrany w całości w języku niemieckim. Oryginalnie wydany tylko na kasecie magnetofonowej, pojawił się w dystrybucji cyfrowej ponad 30 lat później. W roku 1981 wydała singel "Let's Have a Party" pod pseudonimem Cory Gun, a w 1982 roku dwa single nagrane z zespołem Blackbird, również po angielsku, z powodzeniem koncertując. Nowe nagrania zostały jednak pozbawione promocji, jako że agentka artystki, przebywająca wówczas w Polsce, napotkała trudności z powrotem do Niemiec. Stanek wyprowadziła się wówczas z Kolonii do Wolfenbüttel, gdzie mieszkała jej rodzina. Tam przyjęła niemieckie obywatelstwo i skierowana została na kurs językowy dla przesiedleńców. Postanowiła tymczasowo zawiesić karierę, występując dopiero pod koniec lat 80. w USA, a także w Niemczech.

17.000.000 - Foto: J. Baranowski<br />
Projekt: H. Matuszewski

17.000.000 - XL 0458 (LP / 1967)
Foto: J. Baranowski
Projekt: H. Matuszewski

Ostatnie lata

Karin Stanek powróciła do Polski dopiero po 15-letniej przerwie, w 1991 roku, śpiewając w sopockiej Operze Leśnej na koncercie poświęconym legendom polskiego rocka. Jej występ otrzymał entuzjastyczne przyjęcie zarówno publiczności jak i mediów. Rok później ponownie wystąpiła w Sopocie świętując XXX-lecie swojej działalności artystycznej, a na rynku pojawiło się pierwsze wydawnictwo CD w jej dorobku, kompilacja przebojów Greatest Hits. W 1993 roku ukazała się biografia Malowana lala autorstwa menadżerki artystki, Anny Kryszkiewicz, a w roku 1995 Stanek wzięła udział w programie Szansa na sukces u boku Heleny Majdaniec i Jacka Lecha. Następnie nawiązała krótką współpracę z zespołem Gang Olsena, z którym wystąpiła w rodzinnym Bytomiu w 1997 roku po 30 latach nieobecności. Nagrała nowe wersje "Tyle razy były już" i "Jedziemy autostopem", które ukazały się na składance Jedziemy autostopem - Złota kolekcja w 2002 roku. Podczas obchodów 750-lecia Bytomia, otrzymała odznakę za szczególne zasługi dla miasta. Regularnie pojawiała się w kraju, udzielając dużych koncertów. Nie wróciła jednak na stałe do Polski, m.in. ze względu na mieszkającą w Niemczech matkę, którą się opiekowała.

Ostatni występ Karin Stanek w Polsce miał miejsce w Szczecinie w 2005 roku. Wtedy też ukazało się jej ostatnie nagranie, wydana w Niemczech piosenka "Sex", utrzymana w stylu eurodance. W 2007 roku piosenkarka podupadła na zdrowiu i przez kolejne lata odmawiała proponowanych jej licznych koncertów w Polsce i zagranicą. Zmarła 15 lutego 2011 w Niemczech z powodu ciężkiego zapalenia płuc, z którym walczyła w szpitalu przez kilka tygodni. Pochowana została w Wolfenbüttel. W 2011 roku w opolskiej Alei Gwiazd odbyło się odsłonięcie gwiazdy Karin Stanek, a następnie ukazało się trzypłytowe wydawnictwo Autostopem z malowaną lalą zawierające największe przeboje Stanek oraz utwory nigdy wcześniej niewydane. W Bytomiu imieniem piosenkarki nazwano plac przed Centrum Kultury, a w 2013 roku postawiono tam pomnik artystki. W roku 2015 opublikowana została uaktualniona wersja biografii Karin.

Filmografia

  • 1963: Gdzieś w Polsce
  • 1964: Dwa żebra Adama

Nagrody i wyróżnienia

  • 1963: Wyróżnienie na I Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu
  • 1964: Wyróżnienie na II Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu
  • 1965: III nagroda na IV Międzynarodowym Festiwalu Krajów Nadbałtyckich
  • 1978: III nagroda na Amerykańskim Festiwalu Autorów i Kompozytorów za piosenkę "Wierny wiatr"
  • 1979: IV nagroda na Amerykańskim Festiwalu Autorów i Kompozytorów za piosenkę "Proszę, nie płacz już"

Źródła

  • Anna Kryszkiewicz: Karin Stanek. Autostopem z malowaną lalą. Warszawa: Edipresse Polska, 2015. ISBN 978-83-7945-068-8. (pol.)
  • Karin Stanek Discography at Discogs (ang.). Discogs.
  • KPPG - Katalog Polskich Płyt Gramofonowych (pol.). Katalog Polskich Płyt Gramofonowych.
  • Stanek, Karin - Osoby - Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki (pol.). www.bibliotekapiosenki.pl.
Reklama*

* - Reklama daje żyć stronie, więc nie krępuj się i klikaj jeżeli interesuje Cię oferta.

Nota prawna

Tekst biografii został opracowany w dużym stopniu na podstawie materiałów zgromadzonych w serwisie Wikipedia.pl, na podstawie licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach.

Pełny tekst źródłowy http://pl.wikipedia.org/wiki/Karin_Stanek

Reklama